Graftum
EN · RO · PL · BG · UA · ES · PT
FREE GUIDE — 2026

Prawo do pracy w UK — share code, eVisa i settled status

Zanim zaczniesz na budowie, firma albo agencja musi sprawdzić, czy możesz legalnie pracować w UK. Dla większości osób bez brytyjskiego obywatelstwa oznacza to darmowy share code z GOV.UK — papierowej karty już nie ma. Oto, czego potrzebujesz, prostymi słowami.

👷 Szukasz pracy na budowie?
Wpisz się na listę fachowców →1 minuta, za darmo, bez konta — firmy szukające Twojego fachu napiszą SMS.

Która sytuacja jest Twoja?

Obywatel Wielkiej Brytanii lub Irlandii

Pokazujesz paszport lub passport card (może być nieważny). Nie dostaniesz share code — firma sprawdza paszport na miejscu albo przez aplikację do weryfikacji tożsamości.

Obywatel UE/EOG/Szwajcarii z settled lub pre-settled status

Twój status jest cyfrowy, na koncie UKVI. Generujesz online share code i dajesz go firmie. Zarówno settled, jak i pre-settled status pozwalają pracować.

Każda inna wiza (Skilled Worker, rodzinna, uchodźcza, programy dla Ukrainy…)

Twoja wiza to teraz eVisa. Logujesz się na konto UKVI, generujesz share code i sprawdzasz, jaką pracę wolno Ci wykonywać.

Jak zdobyć share code — 4 kroki

1

Wejdź na GOV.UK „Prove your right to work”

Wyszukaj „prove right to work” albo otwórz gov.uk/prove-right-to-work. To darmowa, oficjalna usługa — nigdy nie korzystaj ze stron, które biorą pieniądze.

2

Zaloguj się swoim dokumentem

Użyj paszportu lub dowodu osobistego powiązanego z kontem UKVI (albo numeru klienta UKVI). Dostaniesz kod bezpieczeństwa SMS-em lub mailem, więc miej pod ręką telefon i e-mail, którymi się rejestrowałeś.

3

Odbierz share code

Wybierz opcję prawa do pracy. Dostaniesz share code ważny 90 dni, którego możesz używać dowolną liczbę razy. Nowy wygenerujesz w każdej chwili — za darmo.

4

Podaj firmie kod + datę urodzenia

Firma sprawdza go na GOV.UK, widzi, jaką pracę możesz wykonywać i do kiedy, i zachowuje dowód. Sprawdzi też, czy na zdjęciu jesteś Ty (na miejscu lub przez wideo).

O co poprosi firma lub agencja

To NIE jest dowód prawa do pracy: numer National Insurance, UTR, rejestracja w CIS, karta CSCS ani konto w banku. Są potrzebne do pracy i wypłaty, ale nie pokazują Twojego statusu imigracyjnego.

Zgubiłeś BRP? Już go nie potrzebujesz

Wszystkie karty BRP straciły ważność i zostały zastąpione przez eVisa — cyfrowy zapis na Twoim koncie UKVI. Firmy nie mogą już przyjmować karty BRP jako dowodu; potrzebują share code.

Nie masz jeszcze konta UKVI? Załóż je za darmo na GOV.UK (wyszukaj „get access to your eVisa”). Potrzebujesz numeru telefonu, e-maila i zwykle paszportu. Nieważnej karty BRP można jeszcze przez ograniczony czas użyć do założenia konta lub wygenerowania share code — najpóźniej do 31 grudnia 2026 (sprawdź na GOV.UK).

BRP zgubiony lub skradziony? Zgłoś to na GOV.UK, nawet jeśli karta jest nieważna — za brak zgłoszenia grozi kara do £1000. Znalazłeś go później? Nie używaj go; potnij na kawałki.

Składałeś wniosek w EU Settlement Scheme? Masz już konto UKVI — nie zakładaj drugiego. Aktualizuj w nim paszport, telefon i e-mail.

EU Settlement Scheme: settled i pre-settled status

Settled status = możesz mieszkać i pracować w UK bez limitu czasu. Pre-settled status = też możesz pracować, bez ograniczeń.

Pre-settled status już po prostu nie wygasa: Home Office części osób automatycznie zmienia go na settled status (na podstawie danych podatkowych i o zasiłkach), a innym przedłuża o 5 lat. Od kwietnia 2026 może go też odebrać osobom, które wyraźnie wyjechały z UK na długo. Aktualizuj e-mail i telefon, żeby nie przegapić ich wiadomości.

Sam możesz złożyć wniosek o settled status, gdy tylko masz 5 lat nieprzerwanego pobytu — za darmo.

Nigdy nie składałeś wniosku? Termin dla większości osób minął 30 czerwca 2021. Spóźnione wnioski wciąż mogą zostać przyjęte, jeśli masz uzasadniony powód („reasonable grounds”) — najpierw skorzystaj z darmowej porady (patrz niżej). Dopóki wniosek jest rozpatrywany, certificate of application pozwala Ci pracować.

Self-employed na CIS czy na etacie — kto musi Cię sprawdzić?

Na etacie (PAYE) lub przez agencję: pracodawca albo agencja musi Cię sprawdzić przed pierwszym dniem. Tak jest od lat.

Nowość od 1 października 2026: przepisy obejmują teraz także pracowników dorywczych i na zero-hours, podwykonawców będących osobami fizycznymi oraz osoby, które znajdują pracę przez aplikacje lub platformy (Border Security, Asylum and Immigration Act 2025, sekcja 48 — już obowiązuje). Jeśli więc pracujesz dla kontraktora jako self-employed podwykonawca na CIS, kontraktor też musi sprawdzić Twoje prawo do pracy.

Nie dotyczy: osób, które naprawdę prowadzą własną firmę i pracują bezpośrednio dla swoich klientów (np. właściciel domu, który zleca Ci remont). Samo nazwanie Cię „self-employed” nie zwalnia firmy z kontroli — liczy się, jak praca wygląda w rzeczywistości.

Firmom grozi kara do £60 000 za każdego pracownika bez prawidłowej kontroli, więc każdy główny wykonawca i każda agencja o to poprosi. To normalne — nie znaczy, że Ci nie ufają.

Nowe przepisy dotyczą głównie pracy rozpoczętej 1 października 2026 lub później, ale wiele firm sprawdza teraz wszystkich na budowie.

Sprawdź też warunki swojej wizy: niektóre wizy pozwalają pracować tylko dla sponsora albo przez ograniczoną liczbę godzin. Share code pokazuje dokładnie, co wolno Ci robić.

⚠️ Sygnały ostrzegawcze — uciekaj

Darmowa pomoc

🔎 Sprawdź firmę, zanim zaczniesz

Porządna firma prawidłowo sprawdza prawo do pracy i płaci przez CIS albo PAYE. W 10 sekund sprawdzisz w Companies House, czy firma istnieje i jest aktywna.

Sprawdź firmę — za darmo

FAQ

Jak długo ważny jest share code?

90 dni. W tym czasie możesz go używać dowolną liczbę razy, a nowy wygenerujesz, kiedy chcesz — za darmo, na GOV.UK.

Czy mogę pokazać starą kartę BRP?

Nie. Wszystkie BRP są nieważne i firmy nie mogą ich przyjmować. Użyj eVisa: zaloguj się na konto UKVI i wygeneruj share code. Nieważna karta BRP może jeszcze przez ograniczony czas pomóc Ci się zalogować (najpóźniej do 31 grudnia 2026).

Czy self-employed podwykonawca na CIS musi przejść kontrolę prawa do pracy?

Tak, jeśli pracujesz dla kontraktora. Od 1 października 2026 przepisy obejmują podwykonawców będących osobami fizycznymi, nie tylko pracowników na etacie. Poza nimi są tylko osoby naprawdę prowadzące własny biznes dla własnych klientów.

Jestem Brytyjczykiem lub Irlandczykiem — potrzebuję share code?

Nie — nawet nie możesz go dostać. Pokaż paszport lub passport card (nieważny też się liczy) albo akt urodzenia z UK lub Irlandii plus oficjalne pismo z Twoim nazwiskiem i numerem National Insurance.

Czy numer National Insurance to dowód prawa do pracy?

Nie. Numer NI, UTR i rejestracja w CIS służą do podatków. Nie pokazują statusu imigracyjnego — firma i tak potrzebuje share code albo paszportu.

Oficjalne źródła: GOV.UK — Prove your right to work, eVisas, EU Settlement Scheme, Employer's guide to right to work checks (1 października 2026). Sprawdzone w październiku 2026 — informacje ogólne, nie porada prawna. Przepisy się zmieniają: zawsze sprawdzaj na GOV.UK.

Numer UTR → Pierwsza karta CSCS → Sprawdź firmę → National Insurance number (EN) →

Czytaj dalej

Twój numer UTR — jak go dostać, za darmo
Graftum · London · graftum.com
Pilnuj pieniędzy z CIS — za darmo
Graftum Pocket

Pilnuj pieniędzy z CIS — za darmo

  • Widzisz potrącone 20% i sumę za rok podatkowy
  • Zrób zdjęcie każdego paragonu — wydatki zwiększają zwrot
  • Jeden PDF dla księgowego
Otwórz Graftum Pocket — za darmo
Za darmo na zawsze, w 7 językach. Zobacz, jak to działa
Szukasz pracy? Wpisz się na listę